Głos branży – bezpieczeństwo TSL (1/2026)

Logistyka w warunkach wojny hybrydowej

Współczesna branża logistyczna funkcjonuje w środowisku rosnącej niepewności, w którym klasyczne ryzyka operacyjne przenikają się z zagrożeniami charakterystycznymi dla wojny hybrydowej. Centra magazynowe i dystrybucyjne, będące kluczowymi węzłami łańcuchów dostaw, stają się infrastrukturą krytyczną, podatną zarówno na zdarzenia losowe, jak i działania destabilizujące.

Przykładem ilustrującym skalę tego ryzyka jest pożar hali magazynowej w rejonie Poznania, którego przyczyną był zapłon palety z akumulatorami litowo-jonowymi. Ogień rozprzestrzenił się w bardzo krótkim czasie, powodując znaczne straty materialne. Choć oficjalnie wykluczono udział osób trzecich, zdarzenie to unaoczniło, jak pojedyncza przesyłka o podwyższonym ryzyku może stać się punktem krytycznym dla całego systemu logistycznego.

W realiach wojny hybrydowej nie można pomijać scenariuszy, w których niebezpieczna przesyłka jest wprowadzana do obiegu celowo, jako narzędzie sabotażu. Baterie litowo-jonowe, materiały chemiczne czy komponenty energetyczne mogą zostać niewłaściwie zadeklarowane, uszkodzone lub zmodyfikowane w sposób prowadzący do opóźnionego zapłonu. Tego typu działania, nawet o ograniczonej skali, mogą skutkować poważnymi zakłóceniami łańcuchów dostaw oraz stratami o znaczeniu systemowym.

Odpowiedzią na te zagrożenia powinno być wielowarstwowe podejście do bezpieczeństwa. Kluczowe znaczenie ma wczesna detekcja zjawisk niebezpiecznych, oparta na kamerach, sensorach termowizyjnych, czujnikach optycznych i detekcji gazów, a także analizie obrazu w czasie rzeczywistym. Równie istotne jest strefowanie magazynów, obejmujące wydzielanie obszarów dla towarów wysokiego ryzyka, separację ogniową oraz stosowanie systemów gaśniczych dostosowanych do charakterystyki składowanych materiałów.

Integralnym elementem odporności obiektów logistycznych jest także ochrona przed włamaniem i wtargnięciem osób niepowołanych. Nieautoryzowany dostęp do stref magazynowych może prowadzić do celowego uszkodzenia systemów zabezpieczeń, podrzucenia obcych przesyłek o niebezpiecznej zawartości lub przeprowadzenia rozpoznania. Skuteczna ochrona wymaga połączenia systemów kontroli dostępu, monitoringu wizyjnego, detekcji obwodowej oraz jasno zdefiniowanych procedur reagowania i kontroli ruchu osobowego. Wnioski są jednoznaczne. Bezpieczeństwo logistyki należy dziś postrzegać jako element odporności gospodarczej i infrastrukturalnej. Przypadek pożaru pod Poznaniem pokazuje, że nawet pojedyncza przesyłka może stać się źródłem kryzysu, dlatego integracja zabezpieczeń przeciwpożarowych, technicznych i organizacyjnych powinna stanowić standard w nowoczesnych obiektach logistycznych.

Odporność infrastruktury logistycznej

W transporcie i logistyce bezpieczeństwo przestało być „funkcją wsparcia” – stało się jednym z kluczowych warunków utrzymania ciągłości biznesu. W środowisku, w którym zakłócenia fizyczne i cyfrowe mogą występować równocześnie, zdolność organizacji do absorbowania kryzysów oraz szybkiego powrotu do normalnego funkcjonowania staje się realnym miernikiem dojrzałości zarządczej.

Z perspektywy kadry zarządzającej bezpieczeństwo w transporcie i logistyce należy dziś postrzegać jako element zarządzania ryzykiem strategicznym. Globalne łańcuchy dostaw funkcjonują w warunkach rosnącej złożoności, presji kosztowej i napięć geopolitycznych, a zagrożenia hybrydowe mogą w krótkim czasie przełożyć się na przestoje operacyjne, straty finansowe oraz utratę zaufania klientów i partnerów.

Kluczowe znaczenie ma odejście od silosowego podejścia do bezpieczeństwa. Infrastruktura logistyczna, systemy IT, automatyka oraz bezpieczeństwo fizyczne muszą być traktowane jako jeden, wzajemnie powiązany ekosystem. Nowoczesne technologie są w tym obszarze absolutnie niezbędne. Inteligentny monitoring oparty na AI zmienia rolę systemów wizyjnych z pasywnych narzędzi rejestrujących obraz w aktywne sensory bezpieczeństwa. Analiza zachowań, wykrywanie anomalii czy korelowanie zdarzeń z różnych źródeł pozwalają reagować szybciej i bardziej precyzyjnie, a w wielu przypadkach – zapobiegać incydentom, zanim dojdzie do realnych strat.

Podobnie kontrola dostępu ewoluuje w kierunku rozwiązań dynamicznych i dopasowanych. Biometria, uwierzytelnianie wieloskładnikowe oraz zarządzanie tożsamością oparte na zasadzie minimalnych uprawnień znacząco ograniczają ryzyko nadużyć i błędów. W środowisku logistycznym, w którym rotacja personelu jest wysoka, a dostęp do infrastruktury krytycznej często mają podmioty zewnętrzne, ma to kluczowe znaczenie.

Jednym z najważniejszych wyzwań pozostaje integracja systemów OT i IT. Automatyka magazynowa, systemy sterowania oraz infrastruktura transportowa są dziś naturalnie połączone z sieciami IT, co zwiększa efektywność, ale jednocześnie poszerza powierzchnię ataku. Spójna architektura bezpieczeństwa, wspólne procedury oraz ciągły monitoring tego środowiska są warunkiem uniknięcia sytuacji, w której incydent cybernetyczny paraliżuje fizyczne operacje.

Odporność operacyjna nie może być budowana wyłącznie poprzez inwestycje infrastrukturalne. Równie istotnym elementem jest przygotowanie organizacji od strony kompetencyjnej. Szkolenia, ćwiczenia kryzysowe oraz symulacje scenariuszy hybrydowych pozwalają sprawdzić funkcjonowanie struktur decyzyjnych pod presją oraz ujawniają luki, które w warunkach realnego incydentu mogą okazać się krytyczne.

Z punktu widzenia zarządu bezpieczeństwo powinno mieć jednoznacznego właściciela na poziomie strategicznym. Brak takiej odpowiedzialności prowadzi do rozproszenia decyzji oraz obniżenia skuteczności działań w sytuacjach kryzysowych. Odporność (resilience) nie jest projektem technologicznym – jest procesem zarządczym.

Ostatecznie to właśnie odporność operacyjna decyduje dziś o konkurencyjności w sektorze transportu i logistyki. Organizacje, które potrafią połączyć technologię, ludzi i procesy w spójną strategię bezpieczeństwa, nie tylko lepiej radzą sobie z kryzysami, ale także budują długoterminową stabilność i wiarygodność rynkową.

Technologia w ochronie transportu

Najskuteczniejszym rozwiązaniem zapewniającym bezpieczeństwo w transporcie jest kompleksowy system łączący rozwiązania cyfrowe, mechaniczne oraz organizacyjne. Kluczową rolę odgrywa planowanie transportów z cyfrowym wyznaczaniem korytarzy tras, z wykorzystaniem technologii GPS/GNSS, a w sytuacjach awaryjnych – lokalizacji opartej na sieci GSM. System ten powinien być uzupełniony o zdalne ryglowanie zabezpieczające dostęp do ładunku, zintegrowane z monitoringiem wizyjnym online CCTV Automotive, umożliwiającym bieżącą obserwację zdarzeń w pojeździe oraz jego otoczeniu.

Nad całością procesu czuwa pracownik stacji monitorowania, realizujący swoje zadania zgodnie ze ściśle określonymi procedurami bezpieczeństwa, w tym standardami TAPA, co zapewnia spójność działań oraz szybkie reagowanie na potencjalne zagrożenia. Firma OMTECH dostarcza na rynek telemetrii i zabezpieczeń najnowocześniejsze technologie. Dążymy do perfekcji, projektując i produkując lokalizatory GPS dostosowane do indywidualnych potrzeb naszych klientów. OMTECH tworzy również kompleksowe oprogramowanie (platformę) dedykowane do obsługi nadajników dla klientów indywidualnych oraz providerów.

Bezpieczeństwo jako spójny system

W zakładzie produkcyjno-magazynowym nowoczesne systemy zabezpieczeń – takie jak inteligentny monitoring czy kontrola dostępu – odgrywają kluczową rolę w zapewnianiu bezpieczeństwa procesów logistycznych. Nawet najlepiej dobrane i wdrożone rozwiązania techniczne będą stanowiły wartość dodaną jedynie wtedy, gdy ich działanie zostanie wsparte odpowiednimi procedurami, a funkcjonalność systemów będzie właściwie nadzorowana. Pomimo rosnącego znaczenia inteligentnych technologii to człowiek nadal odgrywa istotną rolę – i rola ta wymaga odpowiedniego przygotowania oraz właściwego zarządzania.

Dlatego tak ważne jest budowanie odporności operacyjnej infrastruktury logistycznej jako spójnego systemu. Poszczególne elementy zabezpieczeń powinny ze sobą współpracować, zwiększając efektywność działań i ograniczając ryzyka. Przykładem może być system kontroli dostępu, który uniemożliwia opuszczenie zakładu pracownikowi, jeśli nie zwrócił on klucza do depozytora. Istnieją również inne, mniej oczywiste, lecz równie istotne elementy systemu, takie jak system awizacji, umożliwiający planowanie dostaw i załadunków w sposób równomiernie rozkładający obciążenie magazynu, a jednocześnie zapewniający wjazd na teren zakładu na podstawie weryfikowalnej dokumentacji. Ważnym komponentem jest także system inteligentnego ważenia dostaw surowców oraz wywożonych odpadów, który pozwala precyzyjnie kontrolować koszty operacyjne.

Budowa systemu bezpieczeństwa jest procesem ciągłym i nie ma końca. Tworzenie odporności wymaga stałego nadzoru, regularnych audytów oraz działań ukierunkowanych na poprawę funkcjonalności. Konieczne jest również nieustanne poszukiwanie odpowiedzi na pojawiające się i zmieniające zagrożenia – zarówno fizyczne, jak i cyfrowe. Systemy techniczne stają się coraz bardziej inteligentne i autonomiczne, jednak jednocześnie ryzyka dla organizacji stanowią dziś wyjątkowe wyzwanie.

Kolej na nowe technologie

Bezpieczeństwo i logistyka w transporcie kolejowym stanowią podstawę sprawnego i niezawodnego systemu przewozowego. Kolej, jako środek transportu masowego o dużej przepustowości, wymaga precyzyjnego planowania oraz stałego nadzoru technicznego. Niezbędne są także zaawansowane rozwiązania organizacyjne, które minimalizują ryzyko wypadków i zakłóceń w ruchu. W obecnych, trudnych czasach umożliwiają one również wykrywanie prób i aktów terroryzmu. Sprawny przepływ danych pozwala na szybkie informowanie służb kolejowych oraz obsługi składów.

Kluczowym elementem bezpieczeństwa infrastruktury kolejowej jest monitorowanie stanu torów, w szczególności kontrola ciągłości szyn. Uszkodzenia, takie jak pęknięcia, złamania, nadmierne zużycie czy akty sabotażu, mogą prowadzić do wykolejeń i poważnych incydentów z udziałem pasażerów oraz ładunków. W tym celu stosuje się różnorodne systemy diagnostyczne, m.in. badania ultradźwiękowe, defektoskopię magnetyczną, nowoczesne rozwiązania oparte na światłowodach i czujnikach drgań oraz systemy bazujące na znacznikach umieszczanych na szynach. Systemy te, komunikując się ze sobą, umożliwiają wczesne wykrywanie nieciągłości szyn oraz monitorowanie zmian zachodzących w materiale w czasie rzeczywistym. Pozwala to na natychmiastową reakcję w przypadku zagrożeń oraz planowanie prac utrzymaniowych, zanim dojdzie do awarii.

Z punktu widzenia logistyki bezpieczeństwo infrastruktury bezpośrednio wpływa na płynność i punktualność przewozów. Sprawny monitoring ciągłości szyn ogranicza nieplanowane zamknięcia linii, zmniejsza liczbę opóźnień i umożliwia optymalne zarządzanie ruchem pociągów. Dzięki temu możliwe jest lepsze wykorzystanie zdolności przewozowej kolei, skuteczniejsze planowanie tras oraz terminowa realizacja dostaw w łańcuchach logistycznych. W warunkach wojny hybrydowej ma to kluczowe znaczenie zarówno dla sił strategicznych, jak i dla obrony cywilnej.

Transport kolejowy coraz częściej wykorzystuje koncepcję utrzymania predykcyjnego, opartą na analizie danych zbieranych z systemów monitorujących. Integracja informacji o stanie szyn z systemami zarządzania ruchem i logistyką pozwala zwiększyć poziom bezpieczeństwa oraz efektywność operacyjną kolei, która dla naszego kraju stanowi strategiczną gałąź transportu.

Dzięki odpowiedzialnemu podejściu spółek zarządzających koleją oraz otwartości na nowe technologie – będące gwarantem bezpieczeństwa w tych trudnych czasach – kolej pozostaje jednym z najbezpieczniejszych i najbardziej zrównoważonych środków transportu. Rozbudowa infrastruktury wyposażonej w nowoczesne systemy bezpieczeństwa umacnia jej znaczenie dla obronności, a nowoczesne technologie wzmacniają odporność na zagrożenia o charakterze terrorystycznym.

Systemy bezpieczeństwa – integralna część procesów operacyjnych

Integracja systemów OT i IT powinna stanowić spójną całość. Połączenie tych obszarów to nie tylko optymalizacja procesów, lecz także zwiększenie poziomu bezpieczeństwa i osiągnięcie wymiernych oszczędności. Elektroniczne systemy zabezpieczeń od dawna przestały być odrębnymi instalacjami. Są to rozwiązania, które pozostawiają trwały ślad w postaci precyzyjnie dopasowanych procesów wspierających automatyzację operacji.

Ochrona łańcucha dostaw to bieżąca informacja o ciągłości danego procesu. Każde zakłócenie lub utrata tej ciągłości jest sygnałem zagrożenia. Im szybciej zostanie ono zidentyfikowane, tym większa szansa na podjęcie skutecznych działań w celu jego zatrzymania lub przeciwdziałania. W obliczu obecnych zagrożeń czas reakcji jest ważniejszy niż perfekcyjna diagnoza.

W ochronie łańcucha dostaw kontrola dostępu powinna być spójna z kontrolą procesu. Należy zwracać szczególną uwagę na niezależność systemów IT od systemów bezpieczeństwa, a jednocześnie na ich współpracę na rzecz ochrony całej architektury. Konieczne jest bieżące monitorowanie stanu technicznego systemów – zarówno po stronie security, jak i IT security. Równie istotne są monitoring integralności systemów oraz wykrywanie i raportowanie zmian konfiguracji.

Budowanie odporności operacyjnej infrastruktury logistycznej to przede wszystkim kształtowanie świadomości bezpieczeństwa wśród pracowników poprzez szkolenia. Materiały szkoleniowe muszą być aktualne – ich zakres nie może odpowiadać realiom sprzed 10 czy nawet 5 lat. Oprócz odpowiedzialności za świadome bezpieczeństwo kluczowe są także plany ciągłości działania oraz zarządzanie kryzysowe. Wymaga to praktycznych, krótkich i zrozumiałych instrukcji oraz jasnych ścieżek komunikacji. W sytuacji realnego zagrożenia obszerna instrukcja tworzona „pod certyfikat” okazuje się mało pomocna. Pracownicy – nie tylko na poziomie menedżerskim – muszą wiedzieć, jak zachować się w konkretnej sytuacji.

Zagrożenia cyfrowe nie są wyłącznie odpowiedzialnością działów IT, lecz wszystkich użytkowników sieci. Podobnie jest z bezpieczeństwem obiektów i operacji. Każda nieprawidłowość lub zauważone zagrożenie nie może być lekceważone – powinno być zgłaszane przełożonym lub osobom odpowiedzialnym za bezpieczeństwo.

Dziś kluczowa jest zdolność działania mimo zakłóceń, a systemy bezpieczeństwa muszą wspierać procesy operacyjne. Odporność operacyjna infrastruktury logistycznej powstaje wtedy, gdy systemy bezpieczeństwa są projektowane jako integralna część procesów operacyjnych, zdolna do funkcjonowania również w warunkach zakłóceń, awarii i zagrożeń hybrydowych. Granica między zagrożeniem „fizycznym” a „cyfrowym” praktycznie przestała istnieć.